A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Akreditif Açma Teklif Mektubu: Akreditifi açacak olan amir bankanın kullanmış olduğu, açılacak akreditifin şartlarını ve hükümlerini gösteren, aynı zamanda amirin ve amir bankanın sorumluluklarını belirten genellikle matbu olarak hazırlanmış formlardır. Akreditif amirinin bu formları doldurarak amir bankaya teslim etmesi akreditif açılışı için gereklidir. Mevcut uygulamada online olarak hazırlanabildikleri gibi yaygın olarak kullanılan ofis yazılımları ile hazırlanmış şablon şeklinde olanları da mevcuttur.
Akreditif Açmak : Bir dış ticaret işleminde satış sözleşmesinde anlaşıldığı üzere ithalatçının ihracatçıya ödeme borcunu yerine getirebilmek için, ithalatçının genellikle bankasına verdiği talimat ile satıcı lehine geri dönülemez nitelikteki şarta bağlı bağımsız ödeme taahhüdünün sağlanması işlemidir. Ayrıca teminat akreditifleri ile herhangi bir edimin yerine getirilmesini güvence altına almak için de akreditif açılabilmektedir.
Akreditif Alacağının Temliki: Temlik, Türk Dil Kurumu Sözlüğün'de, bir hakkın diğer bir kimseye geçirilmesi olarak tanımlanmaktadır. Borçlar Kanunu ise kanun veya akit ile veya işin mahiyeti icabı olarak menedilmiş olmadıkça borçlunun rızasını aramaksızın alacaklı, alacağını üçüncü bir şahsa temlik edebilir, demekte ve alacaklıların borçluların rızasını almaksızın gelecekte hak edecekleri alacaklarını üçüncü şahsa devredebilmesinin olanaklı olduğunu kabul etmektedir. UCP 600'de ise akreditif alacaklarının temliki 39. madde ile düzenlenmiştir. Bu maddede alacak temliğinin geçerli hukuk kuralları çerçevesinde yapılableceğine değinilmiş ve akreditif alacağının devri ile akreditif kullanım haklarının devrinin farklı iki kavram olduğuna işaret edilmiştir.
Akreditif Amiri: Vermiş olduğu talimat ile 3. bir kişi veya kurum lehine akreditif açtıran kişi veya kuruma akreditif amiri denilmektedir. Açılan akreditif, akreditif amiri ile akreditif lehtarı arasındaki ilişkiden bağımsız olduğu gibi, akreditif amiri ile amir banka arasındaki ilişkiden de bağımsızdır. Akreditif amiri, amir bankaya vermiş olduğu talimatlardaki ticari sorumluluğunu yerine getiremese dahi, amir banka akreditif lehtarına karşı olan ödeme yükümlülüğünü yerine getirmekle mükelleftir.
Akreditif Belgeleri: Akreditif işlemlerinde amir bankanın ödeme yapabilmek için incelemekle yükümlü olduğu ve uygun ibrazı oluşturmaları ile ödemenin lehtara yapıldığı dış ticaret işlemlerinde kullanılan dökümanlara verilen genel isimdir.
Akreditif İncelemesi : Akreditif incelemesi, lehine akreditif açılan lehtarın veya akreditife teyit verilmesi istenilen teyit bankasının veya akreditifte devir veya ödeme ile ilgili olarak görevlendirilmiş olan görevli bankaların her birinin ayrı ayrı ve kendi risk önceliklerini dikkate almak sureti ile, akreditif şartlarında kendileri açısından sakıncalı bir durumun olup olmadığını tespit etmek amacıyla, kendilerine ulaştırılan akreditif metni üzerinde yapmış oldukları incelemedir.
Akreditif Ödeme : İhracat veya ithalat işlemlerinde kullanılan bir ödeme şeklidir. Uluslararası ticarette kullanılan başlıca diğer ödeme şekilleri vesaik mukabili ödeme, mal mukabili ödeme ve peşin ödemedir.
Akreditifin Kırdırılması : bknz. iştira
Amir Banka: Akreditifi açan ve lehtara karşı dönülemez, şartlı ödeme sorumluluğu altına giren bankadır.
Bankacılık Uygulaması : bknz. Uluslararası Standart Bankacılık Uygulaması, International Standard Banking Practice, ISBP.
Bankalar : bknz: Amir banka, görevli banka, ihbar bankası, teyit bankası, rambursman bankası.
Banka Çalışma Günleri : Akreditif uygulamaları açısından banka çalışma günleri, bir ülke sınırları içerisinde yer alan bankanın akreditiflere ilişkin işlemleri yapmak amacıyla düzenli olarak açık bulunduğu günlere verilen isimdir. Bankalar, çalışma günlerinde fakat çalışma saatleri dışında yapılmış olan ibrazları kabul etmek zorunda değildirler.
Banka Komisyonu : Bank Commission. Bankaların akreditif işlemlerini sorumlulukları çerçevesinde gerçekleştirmek için talep ettikleri ücret miktarıdır. Banka komisyonlarının hangi akreditif tarafınca karşılanacağı akreditif swift mesajında belirtilmektedir.
Belgelerin İncelenmesi : Amir banka, teyit bankası veya görevi çerçevesinde hareket eden görevli bankaca ibrazın uygun olup olmadığını anlamak amacıyla yürürlükteki akreditif kuralları, bankacılık uygulamaları ve akreditif metni baz alınarak belgelerin dış görünüşleri çerçevesinde gerçekleştirilen incelemeye belgelerin incelenmesi denilmektedir.
Belge İnceleme Süresi : Amir banka, teyit bankası veya görevi çerçevesinde hareket eden görevli bankanın herbirinin akreditif belgelerini incelemek için sahip oldukları süreye belge inceleme süresi denilmektedir.
Beyanname : Declaration
Beyaz Ciro : Blank Endorsement.
Birim Fiyat : Akreditif metninde tanımlanması durumunda ürünün bir birimi için yazılması gereken fiyattır. Özellikle ticari faturada "commercial invoice" birim fiyatın akreditife yazılı değerle örtüşmesine dikkat edilmelidir. Eğer akreditifte birim fiyat için toleransa izin verimiş ise belge düzenlerken bu değerler de göz önüne alınmalıdr.
Boşaltma Limanı : Port of Discharge. Gemi ile yapılan taşımanın sonlandırılacağı liman. Akreditif işlemlerinde istenildiği şekilde konşimentoda yazılıp yazılmadığı evrak incelemesi sırasında bankalarca değerlendirilmektedir.
Brüt Ağırlık : Gross Weight.
Charges Additional to Freight : Navluna Ek Masraflar
Charter Party Bill of Lading : Charter Party Konşimentosu. Her ne şekilde adlandırılmış olursa olsun, “charter party’e tabi olduğuna ilişkin hüküm içeren konşimentolara Charter Party Konşimentosu denilmektedir.
cif : cost insurance and freight. Uluslararası ticarette kullanılan bir teslim şeklidir. Sadece denizyolu yüklemelerde kullanılabilir. Satıcının teslim sorumluluğu yükleme limanında malların geminin küpeştesini geçmesi ile sona ermektedir. Satıcı navlunu ödemekle ve minimum tutarlı bir nakliye sigortası yapmakla da mükelleftir.
Ciro Edilemez Denizyolu Senedi : Non-Negotiable Sea Waybill. Ciro edilebilir konşimentolar kıymetli evrak niteliğinde olduklarından ürünlerin varış limanında alıcısına teslimi için en az 1 orjinal konşimentonun ibrazı gerekmektedir. Özellikle yükleme ve varış limanı arasındaki sürelerin kısa olduğu durumlarda orjinal konşimentonun ibrazını gerektirmeden malların alıcısına teslimine olanak verecek şekilde konşimentolar nakliye şirketlerince düzenlenmeye başlanmıştır. Bu tip konşimentolara "Ciro Edilemez Denizyolu Senedi" denilmektedir.
Ciro Etmek : Endorsement
Clean Transport Document : Temiz Taşıma Belgesi
CMR Karayolu Taşıma Belgesi : CMR International Consignment Note. CMR konvansiyonunu kabul etmiş ülkelerce karayolu taşımalarında kullanılan taşıma belgesidir. Ciro edilebilir denizyolu konşimentosu gibi malların mülkiyet hakkını temsil etmediği için kıymetli evrak niteliğinde değildir ve malların alıcıya teslimi için en az 1 orjinalinin ibrazı nakiyeci tarafından aranmamaktadır. UCP 600'de, Bankacılık standartlarında ve ICC'nin vermiş olduğu görüş kararlarında CMR belgesinin nasıl düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Consignee : Malın sevk edildiği kişi
Confirmation : Teyit
Confirmed : Teyitli
Confirming Bank : Teyit Bankası
Courier Receipt : Kurye Alındısı.
Çalışma Saatleri : bknz. Banka Çalışma Saatleri
Çeki Listesi : Bir yüklemede yer alan her bir ambalaj içerisindeki ürünlerin ayrıntılı dökümünün verildiği, ihracatçı ve ithalatçı bilgilerinin yer aldığı ve genellikle yüklemenin net ve brüt ağırlık bilgisinin sunulduğu ticari faturayı tamamlayıcı nitelikteki dökümandır. Çeki listeleri, gümrük işlemleri sırasında yapılacak kontrolleri kolaylaştırmalarının yanı sıra, nakliyecilere ve ithalatçılara da operasyonel kolaylık sağlamaktadır. Akreditif açısından çeki listeleri akreditif metni içerisindeki şartlara uygun olarak doldurulması gereken, akreditif kurallarınca özel olarak içeriği hakkında düzenleme yapılmamış belgelerden birisidir.
DAF: Delivered At Frontier (named place) Sınırda Teslim (.... olarak belirtilen yerde )
Demiryolu Taşıma Senedi : Rail Transport Document. Demiryolu taşıma senetleri kıymetli evrak hükmünde olmayıp malların mülkiyetini temsil etmemektedirler. Ürünlerin ithalatçıya teslimi için en az bir orjinal nüshanın teslim zorunluluğu bulunmamaktadır.
DDP : Delivered Duty Paid (named place of destination) Gümrük Resmi Ödenmiş Teslim ( varış yeri .... olarak belirtilmek sureti ile )
DDU : Delivered Duty Unpaid (named place of destination) Gümrük Resmi Ödenmeksizin Teslim ( varış yeri .... olarak belirtilmek sureti ile )
DEQ: Delivered Ex Quay (named port of destination) Rıhtımda Teslim ( varış limanı .... olarak belirtilmek sureti ile )
DES: Delivered Ex Ship (named port of destination) Gemide Teslim ( varış limanı .... olarak belirtilmek sureti ile )
Devir Bankası : Transferring Bank. Devredilebilir akreditifte, akreditifin devri ile görevlendirilmiş bankadır. Devir bankası kendisi açıkça kabul etmedikçe bir akreditifi devir etmek zorunda değildir. Bir devredilebilir akreditifi açan amir banka da aynı zamanda devir bankası olarak akreditifi ikinci lehtara devredebilmektedir.
Devredilebilir Akreditif : Transferable Letter of credit.
Dış Görünüş İtibarı ile İnceleme : Bankalar belgeleri sadece dış görünüşlerini dikkate almak sureti ile incelemektedirler. En son revize edilen akreditif kurallarına göre bankalara ibraz edilen belgelerin veya belgelerde yer alan her hangi bir kaydın ve/veya imzanın doğruluğu veya gerçekliğinin saptanması bankaların sorumluluğunda değildir. Ayrıca bankalar uygun ibrazı saptarlarken mal, hizmet veya gerçekleştirilen işlemlerle ilgilenmezler. Sadece belgelerin uygun ibraz oluşturup oluşturmadığının tespitini yaparlar.
Dış Ticaret : Foreign Trade. Ürün, hizmet ve sermayenin uluslararası sınırlar veya bölgelerde el değiştirmesi işlemine dış ticaret denilmektedir.
Dış ticaret Bilançosu : Balance of Trade.
Dış Ticaretin Finansmanı : Trade Finance.
Dönülebilir Akreditif : Revocable Letter of Credit.
Dönülemez Akreditif : Irrevocable Letter of Credit.
Dürüstlük Kuralına Aykırı Hareket Etmek : bknz. Hile
Eksik Belge : Akreditifte ibrazı şart koşulan belgelerden bir veya birkaçının lehtar tarafından ibraz edilmemesi durumudur. Bu durumda eğer lehtar kendisine tanınan süre zarfında belgeleri tamamlayıp uygun ibraz gerçekleştiremez ise amir bankanın ödeme yükümlülüğü ortadan kalkacaktır. Amir banka kendisini sorumluluktan kurtarmak için kendisine tanınan süre zarfında akreditif kurallarında belirtilen şekilde bir rezerv bildirimini akreditif lehtarına iletmekle mükelleftir. Aksi durumda amir banka akreditif lehtarına karşı ödeme ile sorumlu olurken akreditif amirinin olası zararlarını da tazmin riskiyle karşı karşıya kalabilecektir.
Elektronik İmza : Bir elektronik kayda ekli veya onunla mantık ilişkisi kurulmuş olan, ilgili kişinin kimliğinin saptanması ve bu kişinin elektronik kaydın gerçekliğini kanıtlamak için kullandığı veya benimsediği bir veri işlemi anlamına gelir. (eUCP madde 3b-ii)
Elektronik Kayıt :
- Elektronik araçlarla yaratılan,üretilen,gönderilen,iletilen,alınan veya saklanan,
- bir göndericinin açık kimliği,içerdiği verinin açık kaynağı,tam ve değişmeden kalıp kalmadığı hususlarında gerçekliği kanıtlanabilir olan, ve
- eUCP akreditifinin şartlarına uygunluğu yönünden incelenmesi mümkün olan veri anlamına gelir.
En Az İki Farklı Taşıma Şeklini Kapsayan Taşıma Belgesi : Nasıl isimlendirilmiş olursa olsunlar, "UCP 600" akreditif kurallarındaki şartları yerine getirmeleri yanı sıra bir taşıma belgesinde birden fazla taşıma şeklinin kullanıldığı anlaşılmakta ise bu tip taşıma belgeleri en az iki farklı taşıma şeklini kapsayan taşıma belgeleri olarak değerlendirilmektedir.
Ertelemeli Ödemeli Akreditif : Türkçe'de akreditif vadesi terimi ile iki farklı kavram açıklanmaya çalışılmakta bu da sıklıkla yanlış anlaşılmalara sebebiyet verebilmektedir. Bütün akreditifler bir vade tarihi belirterek açılmalıdırlar. Burada akreditif vadesi ile kast edilen akreditif evraklarının ibraz edilebileceği en son tarihtir. (date of expiry) Diğer kullanımında vadeli akreditif tanımı ödemenin hemen yapılmayacağı fakat ilerideki bir tarihte yapılacağını açıklamak için kullanılmaktadır. (deffered payment) İşte bu ikinci kullanım şekli için vadeli akreditif yerine “Ertelemeli Ödemeli Akreditif” tanımının kullanılması oluşacak olası karışıklıkların önüne geçecektir. (bknz. Seza Reisoğlu,Türk Hukukunda ve Bankacılık uygulamasında Akreditif,2009,s:317)
eUCP : Elektronik İbraz İçin Akreditiflere İlişkin Birörnek Usuller ve Uygulama'ya Ek Yayın.
Force Majeure : bknz. Mücbir Sebep
F Grubu Incoterms : INCOTERMS 2000'in F grubunda FCA, FAS ve FOB olmak üzere 3 adet ticari terim bulunmaktadır. F grubu ticari terimler satış sözleşmesinde kullanıldığında, satıcının sorumluluğu ürünleri ihracat işlemleri yapılmış şekilde alıcının belirleyeceği taşıyıcıya teslim etmektir.
- FCA - FREE CARRIER (named place) Taşıyıcıya Masrafsız (... olarak belirtilen yerde)
- FAS - FREE ALONGSIDE SHIP (named port of shipment) Gemi Doğrultusunda Masrafsız (.... olarak belirtilen yükleme limanında )
- FOB - FREE ON BOARD (named port of shipment) Gemide Masrafsız (.... olarak belirtilen yükleme limanında )
Fraud : bknz. Hile.
FORM A MENŞE ŞAHADETNAMESİ : Bazı gelişmiş ülkeler az gelişmiş veya gelişmekte olan ülke menşeli ürünlere indirimli gümrük vergisi uygulamaktadırlar. Bu sisteme Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS) denilmektedir. Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS) uygulayan ülkelerin bu çerçevede Türkiye menşeli ürünlerin ithalatında tavizli gümrük oranları uygulamak için aradığı menşe belgesine FORM A MENŞE ŞAHADETNAMESİ denilmektedir.
Fatura : Bknz. Ticari fatura, Proforma Fatura, Konsolosluk Faturası,
FCR : Forwarders Certificate of Receipt. FCR bir taşıma sözleşmesi içermediği için akreditif kuralları nezninde taşıma belgesi olarak Kabul görmemektedir. FCR iki şekilde düzenlenebilir.
- Mallar alıcının emrine hazır tutulacak şekilde,
- Alıcıya sevk edilmek üzere malların forwarder tarafından dış görünüş itibariyle iyi durumda teslim ve kontrol altına alındığını belgeleyecek şekilde.
Freight Forwarder : Yük Sevkiyatçısı
Freight Forwarder Bill of Lading : Freight Forwarder Konşimentosu.
